Sıcaklık ve Nem Sensörleri
Patlama Riski Bulunan Hava Kanalları ve Endüstriyel Sahalar İçin Güvenli Ölçüm
Sıcaklık ve Nem Sensörleri, hava kanallarındaki veya kontrollü proses ortamlarındaki sıcaklık ve bağıl nem değerlerini sürekli ölçerek otomasyon sistemlerine aktaran endüstriyel ölçüm cihazlarıdır.
Patlayıcı gaz, buhar veya yanıcı toz bulunma ihtimali olan sahalarda; ATEX veya IECEx sertifikalı, alev sızdırmaz ya da kendinden emniyetli koruma prensibine sahip özel transmitter modelleri kullanılabilir.
Kanal tipi prob yapısı, ölçüm elemanının hava akışının içerisine yerleştirilmesini sağlar. Ölçülen sıcaklık ve nem değerleri 4–20 mA, 0–10 V veya uygun dijital haberleşme protokolü üzerinden PLC, DCS ya da bina yönetim sistemine aktarılabilir.
ATEX / IECEx Seçenekleri
Patlayıcı gaz veya yanıcı toz bulunan sahalara uygun sertifikalı ürün konfigürasyonları sunulabilir.
Kanal Tipi Prob
Prob, hava kanalının içerisine uzanarak hava sıcaklığı ve bağıl nem değerlerini doğrudan ölçer.
IP66 / IP67 Gövde
Uygun gövde ve kablo girişleriyle toz, nem ve su etkilerine karşı yüksek koruma sağlanabilir.
Otomasyon Entegrasyonu
Analog veya dijital çıkışlarla PLC, DCS ve bina yönetim sistemlerine bağlantı yapılabilir.
Ex-Proof Sıcaklık ve Nem Sensörü Nedir?
Ex-proof sıcaklık ve nem sensörleri, patlayıcı atmosfer oluşma ihtimali bulunan tehlikeli sahalarda çevresel sıcaklık ve bağıl nem değerlerini güvenli şekilde ölçmek amacıyla tasarlanmış transmitterlerdir.
Standart saha transmitterlerinden farklı olarak cihaz muhafazası, elektrik bağlantıları, enerji seviyesi, yüzey sıcaklığı ve kablo girişleri tehlikeli alan kullanımına uygun şekilde tasarlanır ve sertifikalandırılır.
Ölçüm probu hava kanalına yerleştirilirken elektronik transmitter gövdesi kanal dışında kalabilir. Böylece kanal içindeki sıcaklık ve nem değerleri ölçülürken elektriksel bağlantılar koruyucu muhafaza içerisinde tutulur.
Sıcaklık ve Nem Sensörleri Nasıl Çalışır?
Prob Hava Kanalına Yerleştirilir
Ölçüm probu, kanal içerisindeki hava akışını temsil eden uygun noktaya monte edilir.
Sıcaklık ve Nem Algılanır
Sensör elemanı hava sıcaklığını ve bağıl nem oranını sürekli olarak ölçer.
Ölçüm Sinyaline Dönüştürülür
Elektronik devre ölçüm değerlerini analog veya dijital çıkış sinyaline dönüştürür.
Otomasyona Aktarılır
Sıcaklık, nem ve cihaz durum bilgileri kontrol sistemine iletilerek izlenir ve kayıt altına alınır.
Ex-Proof Koruma Seçenekleri
Elektronik bileşenler, muhafaza içerisinde oluşabilecek bir tutuşmanın dış ortama yayılmasını sınırlandıracak sertifikalı gövde içerisinde bulunur. Kullanılabilecek bölge, cihazın Ex işaretlemesine göre belirlenir.
Sahaya iletilen elektrik enerjisi, kıvılcım veya ısınma yoluyla tutuşmaya neden olmayacak seviyede sınırlandırılır. Uygun Zener bariyer veya galvanik izolatörle birlikte kullanılmalıdır.
Klemens, bağlantı elemanları ve kablo girişleri normal çalışmada ark veya yüksek sıcaklık oluşma riskini azaltacak şekilde düzenlenir.
Toz geçirmez muhafaza ve kontrollü yüzey sıcaklığıyla Zone 20, Zone 21 veya Zone 22 uygulamalarına uygun sertifikalı modeller seçilebilir.
Tehlikeli Alan Bölge Sınıflandırması
| Ortam Türü | Bölge | Genel Tanım | Seçim Notu |
|---|---|---|---|
| Gaz ve buhar | Zone 0 | Patlayıcı atmosferin sürekli veya uzun süreli bulunabildiği alanlar. | Zone 0 için uygun ekipman koruma seviyesine sahip özel sertifikalı model gerekir. |
| Gaz ve buhar | Zone 1 | Normal çalışma sırasında patlayıcı atmosfer oluşma ihtimali bulunan alanlar. | Alev sızdırmaz veya uygun kendinden emniyetli cihazlar kullanılabilir. |
| Gaz ve buhar | Zone 2 | Patlayıcı atmosferin normal çalışmada beklenmediği veya kısa süreli oluştuğu alanlar. | Cihaz etiketindeki kategori ve koruma seviyesi doğrulanmalıdır. |
| Yanıcı toz | Zone 20 | Yanıcı toz bulutunun sürekli veya uzun süreli bulunabildiği alanlar. | En yüksek toz koruma seviyesine uygun sertifikalı model gerekir. |
| Yanıcı toz | Zone 21 | Normal çalışma sırasında yanıcı toz atmosferi oluşabilen alanlar. | Toz grubu ve izin verilen yüzey sıcaklığı kontrol edilmelidir. |
| Yanıcı toz | Zone 22 | Yanıcı toz atmosferinin seyrek veya kısa süreli oluşabileceği alanlar. | Cihazın toz koruma işaretlemesi saha sınıfına uygun olmalıdır. |
Sıcaklık ve Nem Sensörleri Genel Teknik Özellikleri
| Teknik Özellik | Seçenek / Yapı | Açıklama |
|---|---|---|
| Ölçülen parametreler | Sıcaklık ve bağıl nem | Tek sensör gövdesinde iki ayrı ölçüm çıkışı sağlanabilir. |
| Montaj tipi | Kanal tipi veya ortam tipi | Kanal probu, ortam koşullarına uygun uzunlukta seçilmelidir. |
| Muhafaza malzemesi | Alüminyum döküm veya 316L paslanmaz çelik | Korozyon, kimyasal ortam ve yıkama koşullarına göre seçilir. |
| Koruma sınıfı | IP66 veya IP67 seçenekleri | Nihai sınıf ürün teknik föyü ve montaj şekliyle doğrulanmalıdır. |
| Patlayıcı ortam sertifikası | ATEX veya IECEx | Cihaz sertifikası, etiket işaretlemesi ve sertifika ekleri birlikte incelenmelidir. |
| Koruma prensibi | Alev sızdırmaz veya kendinden emniyetli | Seçilen modelin Zone, gaz grubu ve sıcaklık sınıfı uygunluğu doğrulanmalıdır. |
| Analog çıkış | 4–20 mA veya 0–10 V | Sıcaklık ve nem için ayrı çıkışlar kullanılabilir. |
| Dijital haberleşme | Modele göre dijital protokol | PLC, DCS veya bina yönetim sistemine veri aktarımı sağlar. |
| Prob malzemesi | Paslanmaz çelik | Kanal içi sıcaklık, nem ve kimyasal koşullara uygun olmalıdır. |
| Prob uzunluğu | Projeye ve kanal ölçüsüne göre | Prob ucu, kanal kesitindeki temsil edici hava akışına ulaşmalıdır. |
| Sensör koruma elemanı | Sinterlenmiş metal filtre | Sensörü partikül ve mekanik etkilerden korur; tek başına Ex sertifikası yerine geçmez. |
| Kablo girişi | Sertifikalı Ex kablo rakoru | Rakor, kablo tipi, muhafaza koruması ve Ex işaretlemesiyle uyumlu olmalıdır. |
Ölçüm aralığı, doğruluk, tepki süresi, besleme gerilimi, çıkış sinyalleri ve Ex sertifika işaretlemesi seçilen ürün modeline göre değişir. Nihai teknik özellikler üretici sertifikası ve teknik föy üzerinden doğrulanmalıdır.
Gaz Grubu ve Sıcaklık Sınıfı Seçimi
Ekipmanın IIA, IIB veya IIC gaz grubuna uygunluğu, sahada bulunan yanıcı gaz veya buharın tutuşma özelliklerine göre belirlenmelidir.
Cihazın izin verilen maksimum yüzey sıcaklığı, ortamda bulunan yanıcı maddenin tutuşma sıcaklığından güvenli biçimde düşük olmalıdır.
Sertifika üzerindeki izin verilen ortam sıcaklığı aralığı, cihazın kurulacağı saha sıcaklıklarıyla uyumlu olmalıdır.
Yanıcı toz uygulamalarında iletken veya iletken olmayan toz sınıfı, minimum tutuşma sıcaklığı ve toz tabakası koşulları değerlendirilmelidir.
Montaj ve Elektrik Bağlantısı
Kablo girişlerinde muhafazanın Ex koruma tipine, IP sınıfına ve kablo yapısına uygun sertifikalı rakor kullanılmalıdır.
Kendinden emniyetli devrelerde saha cihazı, sertifika parametrelerine uygun Zener bariyer veya galvanik izolatör üzerinden beslenmelidir.
Muhafaza, ekranlama ve eş potansiyel bağlantılar ürün talimatlarına ve saha elektrik projesine uygun yapılmalıdır.
Prob; dirsek, damper, fan ve ısıtıcı gibi akış veya sıcaklık profilini bozan elemanlardan uygun mesafeye monte edilmelidir.
Prob flanşı ile kanal arasındaki bağlantı, proses ve tehlikeli saha koşullarına uygun şekilde sızdırmaz hâle getirilmelidir.
Alev sızdırmaz muhafazanın kapağı enerjili veya tehlikeli atmosfer mevcutken açılmamalıdır. Üretici güvenlik talimatları uygulanmalıdır.
Sıcaklık ve Nem Sensörlerinin Kullanım Alanları
Sıcaklık ve Nem Sensörlerinin Avantajları
Sıcaklık ve Nem Sensörü Seçim Kriterleri
Teknik Seçim ve Güvenlik Notu
Bir cihazın yalnızca “Ex-proof” olarak tanımlanması, her tehlikeli sahada kullanılabileceği anlamına gelmez. Cihazın Zone sınıfı, ekipman koruma seviyesi, gaz veya toz grubu, sıcaklık sınıfı ve ortam sıcaklığı aralığı saha sınıflandırmasıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Zone 0 uygulamalarında kullanılacak cihazın bu bölge için açıkça sertifikalandırılmış olması gerekir. Alev sızdırmaz muhafazalı modeller çoğunlukla Zone 1 ve Zone 2 uygulamalarında kullanılırken, Zone 0 için uygun kendinden emniyetli ölçüm devreleri tercih edilebilir.
Sinterlenmiş metal filtre sensörü partikül ve mekanik etkilerden koruyabilir; ancak tek başına cihazı patlamaya karşı korumalı hâle getirmez. Ex uygunluğu, cihazın bütün tasarımı ve sertifika kapsamı tarafından belirlenir.
Kurulum, devreye alma ve bakım işlemleri tehlikeli saha konusunda eğitimli ve yetkilendirilmiş personel tarafından, ürün sertifikası ve montaj talimatlarına uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.
Sıcaklık ve Nem Sensörü Seçimi İçin Teknik Destek Alın
Sensör seçimi; saha Zone sınıfı, gaz veya toz grubu, sıcaklık sınıfı, ölçüm aralığı, prob uzunluğu ve otomasyon altyapısına göre yapılmalıdır.
Ex-proof kanal tipi sıcaklık ve nem transmitterleri, sertifikalı kablo rakorları, galvanik izolatörler, Zener bariyerler ve otomasyon entegrasyonu hakkında teknik bilgi alabilirsiniz.
